|
De historie van geëxpandeerd polystyreen (EPS): 'piepschuim'
Aan de ontdekking van polystyreen is de naam verbonden van Eduard Simon, een Duitse apotheker uit Berlijn, die in 1839 een onverwacht stofje distillee...
Aan de ontdekking van polystyreen is de naam verbonden van Eduard Simon,
een Duitse apotheker uit Berlijn, die in 1839 een onverwacht stofje distilleerde
uit het natuurlijke hars van de Oosterse amberboom (Liquidambar orientalis); hij noemde het 'styrol', een olieachtige substantie. Een paar dagen later ontdekte
hij dat dit styrol was ingedikt, vermoedelijk door oxidatie, in een geleiachtige
substantie die hij 'styroloxide' noemde. Zoals vaker het geval is bij belangrijke
uitvindingen, wist de ontdekker zelf niet precies wat hij ontdekt had. In 1922
kwam de Duitse scheikundige Herman Staudiger erachter dat verhitting van
styrol een soort rubberachtige stof oplevert als gevolg van een kettingreactie die
macromoleculen oplevert. Dit leidde tot de huidige naam polystyreen. In de
laboratoria van Chemieconcern BASF werd in 1930 polystyreen verder ontwikkeld
tot een soort kunstrubber. Sedert de zestiger jaren wordt onder de merknamen
'styropor' en 'neopor' de grondstof voor EPS door BASF op de markt gezet.
In de jaren veertig van de vorige eeuw was de jonge geleerde Ray McIntire, in
dienst van het Amerikaanse bedrijf Dow Chemical Company, op zoek naar een
soort kunstrubber dat zou kunnen dienen als isolatie voor elektriciteitsdraad. Hij
liet styreen, een glasachtige vloeistof, reageren met een andere stof
(isobutyleen) waarvan hij iets teveel had toegevoegd. Tot zijn verbazing
ontstond er wit schuim dat bestond uit kleine witte bolletjes, het eerste EPS, met
een volume dat 30 keer groter was dan hard polystyreen. In 1954 verkreeg Dow
Chemical patent op geëxtrudeerd polystyreenschuim en bracht het op de markt
als isolatiemateriaal in de bouw onder de merknaam Styrofoam.
De Amerikaanse aanduiding 'easy mo' (easy modeling) werd tot de merknaam
van het Belgische bedrijf 'ISOMO' dat in 1956 startte met de productie van EPS
voor isolatie en verpakkingen.
In Nederland startte de grootschalige productie van EPS-verpakkingen en -
isolatie aan het eind van de zestiger jaren, met merknamen als 'tempex',
'styropor' en 'polycel'. In de volksmond bleef het piepschuim heten, ook al werd
in het begin van de tachtiger jaren nog 'PS-Harschuim' geprobeerd. De naam
'geëxpandeerd polystyreen' geeft eigenlijk het beste aan wat het werkelijk is en
hoe het geproduceerd wordt. In geharmoniseerde Europese productnormen die
onder mandaat van de Europese commissie tot stand zijn gekomen, is de
officiële benaming bekrachtigd en is de afkorting EPS gedefinieerd. Het product
XPS heeft dezelfde chemische basisgrondstof doch wordt vervaardigd door
extrusie onder toevoeging van een blaasmiddel. |
|
|